Tarih boyunca önemli ticaret, yerleşim ve ulaşım noktalarından biri olan ilçe, Hititler, Frigler, Persler ve Roma İmparatorluğu'na ev sahipliği yaptı.
İç Anadolu'nun Akdeniz'e açılan kapısı görevini üstlenen ilçe, sınırlarında farklı medeniyetleri barındırmasından dolayı çok sayıda tarihi yerleşim alanı, kale, höyük ve kaya mezarı bulunduruyor.
Güvenliği sağlamak amacıyla Roma döneminde sarp yamaçlara inşa edilen 8 kalenin ayakta kalan kalıntıları, tarih meraklısı yerli ve yabancı ziyaretçileri bekliyor.
Yahyalı'da 8 kale var
Kapadokya-Kültepe-Koramaz Tarih, Kültür, Eğitim ve Araştırma Derneği Başkanı ve araştırmacı yazar Halit Erkiletlioğlu, AA muhabirine, kalelerin insanların toplu halde yaşadığı dönemlerden itibaren güvenliklerini sağlamak için yapılan büyük yapılar olduğunu söyledi.
Geçmişte Anadolu'nun Doğu Roma'nın bir parçası olduğunu belirten Erkiletlioğlu, şöyle konuştu: "Yahyalı, güneye açılan bir yol. Orayı denetim altına almak için o dönemin yöneticileri gerek gözetleme kulesi gerek kale olarak korunma bölgeleri yapmışlar, oluşturmuşlar. Yahyalı'da yol kenarlarında, yol güzergahlarında ve tepelerde olmak üzere 8 kale var. Bunlar genellikle moloz taştan yapılmış. Kesme taş pek az kullanılmış. Günümüzde hiçbiri tamamen ayakta değil. Bazı duvarları duruyor, temelleri duruyor. Yapım tarihi, Bizans sınırlarının Anadolu'da Kayseri'ye kadar gerilediği dönemin ardından, Bizans'ı yeniden güçlendiren 1. Basil ve 2. Basil dönemlerinde, Bizans sınırlarının Erzurum ve bugünkü İran sınırına kadar yeniden genişletildiği 974-1025 yılları arasına işaret etmektedir. O dönemde birçok kale yaptırmış. Bu kaleler 9. ve 11. yüzyıllarda yapılmış. Muhtemelen de 50-60 sene iktidarda kalmış 2. Basil döneminde yapılmış bu kaleler. Gerek göçler, gerek ticaret amacıyla belli yollar var zaten Anadolu'da. O yollar kullanılmış."
Güzel bir yer
Kırsal Çamlıca Mahallesi Muhtarı Hayrettin Değirmenci de bölgenin tarih boyunca önemli ticaret merkezlerinden biri olduğunu dile getirdi.
Mahallelerindeki kalenin kalıntılarının belirgin şekilde ayakta durduğunu anlatan Değirmenci, şunları kaydetti: “Burası sanayi bölgesiymiş. Genelde demir, çelik, gümüş, bakır ve altın işlemesi olan yerler var. Geçmişi buna dayalı. Roma-Bizans döneminde yaptırılan Zebil Darphanesi varmış. Burada demir, çelik, kılıç, tarım aletleri ya da savunmayla ilgili ne varsa üretilmiş. Buradaki kale savunma, korunma bir de haberleşme amaçlı kullanılıyormuş. Kalemizin, köyün belirli bir kısmını, sanayi bölümünü çevreleyen surları varmış. Çoğu zamanla yok oldu gitti. Buraya Yunanistan'dan, Rusya'dan, Romanya'dan, Ukrayna'dan ve İngiltere'den gelen tarihçiler var. Herkese burayı görmelerini tavsiye ederim. Güzel bir yer.”
