Kültür varlıklarının korunmasına yönelik yürütülen çalışmalar kapsamında önemli bir gelişme yaşandı. Bu gelişme, Kanada’dan Türkiye’ye gerçekleştirilen ilk resmi kültür varlığı iadesi olarak kayıtlara geçti. Kanada’dan Türkiye’ye gerçekleştirilen iade süreciyle 7 el yazması sayfa, 2 nadir matbu eser sayfası ve 2 modern hat çalışması dün akşam ülkemize teslim edildi.
Kültür ve Turizm Bakanı Mehmet Nuri Ersoy da yeni bir iade sürecini daha sonuçlandırdıklarının müjdesini vererek gelişmeyi sosyal medya hesaplarından yaptığı paylaşımla duyurdu.
Bakan Ersoy paylaşımında şu ifadelere yer verdi: “Mirasımıza sahip çıkıyor, tarihin emanetlerini doğduğu topraklara kavuşturuyoruz...
Yeni bir iadeyi daha sonuçlandırdık. Kanada’dan Türkiye’ye ilk resmi iadeyi dün akşam gerçekleştirdik. 17.-19. yüzyıllar arasına tarihlenen 7 el yazması sayfa, 2 nadir matbu eser sayfası ve 2 modern hat çalışmasını Kanada'nın başkenti Ottawa’da teslim aldık.
Kanada Sınır Hizmetleri Ajansı tarafından başlatılan süreci büyük bir titizlikle yürüterek bilimsel ve hukuki mücadelemizi sonuçlandırmış olduk. Kanada Federal Mahkemesinin kararıyla eserler şimdi anavatanına dönecek. Bu iade, uluslararası alanda da güçlü bir emsal niteliği taşıyor.
Yasa dışı yollarla bu topraklardan koparılan her eserin izini sürüyor ve tek tek geri alıyoruz. Süreci başarıyla yürüten Kültür Varlıkları ve Müzeler Genel Müdürlüğü ekiplerimiz, Türkiye Yazma Eserler Kurumu Başkanlığı, Türk ve İslam Eserleri Müzesi ile Ottowa Büyükelçiliğimiz başta olmak üzere katkı sunan herkese gönülden teşekkür ediyorum."
Teslim töreni Ottawa'da
Eserler, 30 Mart'ta Kanada’nın başkenti Ottawa’da bulunan Kanada Koruma Enstitüsü’nde düzenlenen törenle Türkiye’ye resmen teslim edildi. Eserleri Bakanlık Kültür Varlıkları ve Müzeler Genel Müdürü Birol İnceciköz Kanadalı yetkililerden teslim aldı.
Bu iade süreci, 1970 UNESCO Sözleşmesi kapsamında uluslararası iş birliğinin somut bir örneği olarak değerlendirilirken kültürel mirasın korunmasına yönelik küresel dayanışmanın güçlü bir göstergesi olarak kayda geçti.
Kanada'dan Türkiye'ye ilk resmi iade tarihe geçti
Kanada Federal Mahkemesinin 11 Eylül 2025 tarihli kararı doğrultusunda alınan iade kararıyla birlikte, Kanada’dan Türkiye’ye ilk kez resmi bir kültür varlığı iadesi gerçekleştirildi. Bu yönüyle karar, uluslararası kültür varlığı hukukunda emsal niteliği taşıyor.
İade edilen eserler; farklı yazma eser ciltlerinden kopartılmış 7 el yazması sayfa, 2 nadir matbu eser sayfası ve 2 modern hat çalışmasından oluşuyor. 17 ile 19'uncu yüzyıllar arasına tarihlenen bu eserlerin Arapça ve Osmanlı Türkçesi metinler içerdiği, fıkıh, tasavvuf, tarih ve edebiyat alanlarına ışık tuttuğu belirlendi.
Yapılan incelemelerde, yazma eser sayfalarının özgün ciltlerinden koparıldığı ve bazı varaklara sonradan modern minyatürler eklendiği tespit edildi. Bu müdahalelerin sahtecilik ve ticari amaçlı olduğu, eserlerin kültür varlığı niteliğini koruduğu değerlendirildi.
Süreç nasıl işledi?
Eserler, Ocak 2024’te İstanbul’dan Vancouver’a götürülmek istenirken Kanada Sınır Hizmetleri Ajansı tarafından durduruldu. Sürecin Kanada Miras Bakanlığına intikal etmesinin ardından Türkiye ile resmi temas kuruldu ve teknik ile hukuki süreç başlatıldı.
Türkiye’nin sunduğu bilimsel raporlar ve hukuki belgeler doğrultusunda Kanada Federal Mahkemesi, eserlerin 2863 sayılı kanun kapsamında Türkiye’ye ait kültür varlıkları olduğuna hükmederek iade kararı verdi. Kanada’dan gerçekleştirilen bu ilk resmi iade, yalnızca eserlerin dönüşü değil, aynı zamanda kültürel mirasın korunmasına yönelik uluslararası iş birliğinin geldiği noktayı da ortaya koydu.
