Fonlar büyürken yatırımcı neye bakmalı?
Tam da bugünlerde bu konuyu yazmak için önemli bir dönemden geçiyoruz. Çünkü fonlar bir yandan Türkiye’de tasarruf kanallarından biri haline gelirken diğer taraftan 131 fonun tasfiye süreci, yatırımcının getirinin yanı sıra risk, şeffaflık ve likiditeye de bakması gerektiğini yeniden hatırlattı.
Bir zamanlar tasarruf denildiğinde akla ilk olarak altın, döviz ve mevduat gelirdi. Bugün ise birikimlerini hisse senedi, tahvil ya da başka bir yatırım aracının yanında, farklı varlıklardan oluşan bir portföye ortak olma imkânı sunan yatırım fonları, son yıllarda Türkiye’de sermaye piyasalarının önemli araçlarından biri haline geldi.
Yatırım fonu, birçok yatırımcının birikimlerinin bir havuzda toplanarak profesyonel portföy yöneticileri tarafından çeşitli yatırım araçlarında değerlendirilmesini sağlayan bir yatırım aracıdır.
Fonların büyürken fon sahiplerinin yüksek getiri arayışına ilaveten yatırım araçlarının çeşitlenmesi, profesyonel portföy yönetimi ve küçük birikimlerle farklı varlıklara ulaşabilme imkânı da fonlara olan ilgiyi arttırdı.
Ancak her fon aynı değildir…
Bir para piyasası fonu ile hisse senedi fonunun taşıdığı risk aynı olmadığı gibi, bir serbest fon ile kıymetli madenlere yatırım yapan bir fonun çalışma biçimi de birbirinden farklıdır.
Örneğin para piyasası fonları, ağırlıklı olarak kısa vadeli ve likit araçlara yatırım yaptığı için daha düşük riskli bir yapı sunarken hisse senedi fonları, portföyünün önemli bölümünü hisse senetlerinde değerlendirdiği için piyasa dalgalanmalarından daha fazla etkilenebiliyor. Serbest fonlar ise yatırım stratejileri ve kullanabilecekleri yatırım araçları bakımından daha geniş bir hareket alanına sahip. Bu nedenle serbest fonlarda getiri potansiyeli de daha farklı olabiliyor.
Fon seçerken ilk bakılması gereken nokta, fonun hangi yatırım araçlarına ve hangi oranlarda yatırım yaptığı olmalı. Fonun taşıdığı risk değeri, geçmiş performansı, yönetim ücreti ve alım-satım koşulları da yatırımcı açısından önemli göstergeler.
İkinci olarak, geçmişte yüksek getiri sağlamış bir fonun gelecekte de aynı performansı göstereceği düşünülmemeli. Diğer taraftan düşük riskli bir fonun da her koşulda kazanç sağlayacağı anlamına gelmiyor. Burada yatırımcının kendi yatırım süresini ve risk alma kapasitesini dikkate alması gerekiyor.
Bir diğer konu maliyetler…
Fonun yönetim ve işletim giderleri, özellikle uzun vadede yatırımcının elde edeceği getiriyi etkileyebiliyor. Bu nedenle yalnızca ekranda görünen getiriyi değil, fonun giderlerini ve yatırımcıya kalan net getiriyi de değerlendirmek gerekiyor.
Fon yatırımının önemli boyutlarından biri likidite riski…
Bazı fonların likiditesi düşük, halka açıklık oranı düşük hisselerde yoğunlaşması, yatırımcıların aynı dönemde fondan çıkmak istemesiyle birlikte önemli bir sorun oluşturabilir. Çünkü bir fonun portföyündeki varlıkların kâğıt üzerinde yüksek bir değere sahip olması, bunların aynı hızla nakde çevrilebileceği anlamına gelmiyor. Yatırımcılar aynı anda fondan çıkmak istediğinde fon yöneticisinin nakit yaratması gerekiyor. Likit varlıklar yetersiz kaldığında daha kolay nakde çevrilebilen varlıkların satılması gerekebiliyor. Bu da piyasa üzerinde ek satış baskısı oluşturabiliyor.
Fon piyasasının geleceğinde yatırımcının sisteme duyduğu güven çok değerli. Çünkü yatırımcı açısından güven, yalnızca fonun kazandırmasıyla değil, parasının nerede değerlendirildiğini, hangi riskleri taşıdığını ve gerektiğinde ne kadar hızlı nakde dönüşebileceğini bilmekle oluşuyor. Bunun için şeffaflık, doğru bilgilendirme, etkin denetim ve yatırımcının haklarının korunması büyük önem taşıyor.
Belki de bundan sonra yatırım kültürümüzde değişmesi gereken en önemli nokta, paramızı nereye koyduğumuz kadar, o paranın nerede ve nasıl değerlendirildiğini de bilmek. Bu güvenin korunması ise yalnızca yatırımcının değil, fon piyasası açısından da kritik.
Sağlıcakla…
