Gaziantep Üniversitesi (GAÜN) Fen Bilimleri Enstitüsünde, doktora öğrencisi Uğur Vural tarafından Antep fıstığı işleme tesislerinde her yıl büyük oranda atığa dönüşen kabukların tarıma kazandırılmasına ilişkin tez çalışması başlatıldı.
GAÜN Bilimsel Araştırma Projeleri Birimi ile TEMA Vakfının da desteğiyle geliştirilen çalışma kapsamında Nizip ilçesinde 80 ağaçlık bir bahçede uygulama yapıldı.
Uluslararası hakemli dergide yayımlanan çalışmanın olumlu sonuçları üzerine, TEMA Vakfının "Fıstığımız Bol Olsun" projesiyle uygulama alanları genişletildi.
İşleme tesislerinden çıkan atık fıstık kabukları komposta dönüştürülerek bahçelerde uygulandı.
GAÜN Fen-Edebiyat Fakültesi Biyoloji Bölümü Moleküler Biyoloji Ana Bilim Dalı Öğretim Üyesi Prof. Dr. Halil İbrahim Kılıç, TEMA Vakfı Proje Koordinatörü Hüseyin Tekin ile beraberindekiler, Şahinbey ilçesine bağlı kırsal Almalı Mahallesi'nde kompost üretiminde çiftçilere eşlik etti.
Prof. Dr. Halil İbrahim Kılıç, AA muhabirine, ilk olarak 80 ağaçlık bir bahçede uygulama yaptıklarını, ardından toprak, yaprak ve meyve örneklerini laboratuvarda analiz ettiklerini söyledi.
Kılıç, "Analiz sonuçlarımız gösterdi ki fıstığın atığından oluşan kompost verdiğimiz ağaçlarda yüzde 30-35 oranında suyun daha fazla tutulduğunu saptadık. Orta kurak iklime sahip bölgemizde, fıstık atıklarından elde edilen kompostun toprağın su tutma kapasitesini bu derece artırması çok önemli. Kuraklıkla mücadele açısından su tutma özelliği bile tek başına önemli bir sonuç." dedi.
Yaprak analizlerinde fosfor, azot ve demir gibi minerallerin daha yüksek seviyelerde bulunduğunu tespit ettiklerini dile getiren Kılıç, bunun yaprak sağlığındaki iyileşmeyi gösterdiğini ifade etti.
Kılıç, meyvelerde de irilik ve çatlama oranı bakımından olumlu sonuçlar elde ettiklerini, toprak örneklerinde faydalı bakteri miktarının arttığını belirtti.
Kompost uygulamasının toprağın canlılığını korumaya ve zenginleştirmeye katkı sağladığını vurgulayan Kılıç, kimyasal gübre kullanımının azaltılmasıyla toprağın yanı sıra yer altı sularının korunmasına da katkı sunulabileceğini kaydetti.
Antep fıstığının ana üretim merkezlerinden Gaziantep'te başlatılan çalışmanın farklı bölgelere örnek olabileceğini ifade eden Kılıç, laboratuvar sonuçlarının yaygınlaştırılması ve standart üretim tesislerinin kurulması için yetkililerin desteğine ihtiyaç duyduklarını söyledi.
Kılıç, kompost üretim tesisi kurulması halinde kuraklıkla mücadele başta olmak üzere tarıma önemli katkılar sağlanabileceğini belirterek, "Fıstığın topraktan aldığını tekrar toprağa iade etmiş olduk. Bu uygulama hem çiftçimize hem de soframıza katkı sağlayacak." dedi.
9 bahçede uygulanıyor
TEMA Vakfı Proje Koordinatörü Hüseyin Tekin de çalışmayı toprağın organik madde miktarını ve su tutma kapasitesini artırmak amacıyla yürüttüklerini söyledi.
Kompost uygulanan alanlarda sulama ihtiyacının diğer alanlara göre yaklaşık 30 gün geciktiğini belirten Tekin, şunları kaydetti: "Burada toprağın yüzde 35 gibi su tutma kapasitesini artırdığını tespit ettik. Bu tespit edilince TEMA Vakfı tarafından yaygınlaştırma kararı alındı. Birecik, Pazarcık ve Şahinbey ilçelerinde toplam 9 bahçede uyguladık ve güzel sonuçlar aldık. Bu uygulamayla çiftçinin gübre giderini yarı yarıya azalttık, verimi 2,5 kat artırdık. Ayrıca meyvenin kalitesi arttı, irileşti, çıtlama oranı arttı. Dolayısıyla çiftçiye verim yönünden daha fazla bir getiri sağladı çünkü bu fıstıklar daha kaliteli olduğu için daha fazla kazandırdı."
Almalı Mahallesi'nde çiftçilik yapan Hasan Yılmaz ise uygulamayı kendi bahçesinde de hayata geçirdiğini söyledi.
Tarımsal atıkların değerlendirilmesine yönelik farkındalık kazandıklarını belirten Yılmaz, geçen yıl 3 bin metrekare olan uygulama alanını bu yıl 23 bin metrekareye çıkardıklarını ifade etti.
Yılmaz, gelecek sezon uygulamayı tüm bahçelerine ve köylerine yaymayı, ilerleyen süreçte ise daha geniş alanlarda uygulanmasına katkı sağlamayı hedeflediklerini kaydetti.
