Çorum’un Boğazkale ilçesindeki Boğazköy/Hattuşa Örenyeri’nde yürütülen kazılarda, dünya diplomasi tarihinin en önemli belgelerinden Kadeş Barış Antlaşması’na ait yeni bir tablet parçası gün yüzüne çıkarıldı. Hitit kral sarayının bulunduğu Büyükkale’de keşfedilen parçanın, antlaşmanın Akadça çivi yazılı nüshalarından birinin ön yüzüne ait olduğu bilimsel incelemeler sonucunda anlaşıldı.
Kültür ve Turizm Bakanı Mehmet Nuri Ersoy, keşfi sosyal medya hesabından kamuoyuyla paylaşarak Anadolu’nun barış ve diplomasi tarihindeki köklü yerine dikkati çekti.
İnsan hayatını ve onurunu koruma sorumluluğumuzu hatırlatıyor
Bakan Ersoy, yeni parçanın bir ülkeden diğerine sığınan insanlara yönelik muameleyi düzenleyen hükümlere ait satırlar içerdiğini belirterek şu ifadeleri kullandı: “İnsanların evlerinin tahrip edilmemesine ilişkin ifadeler, binlerce yıl öncesinden bugünümüze güçlü bir mesaj taşıyor. 21 Eylül Dünya Barış Günü’nde kamuoyuyla paylaştığımız bu kıymetli keşif, Anadolu’nun barış ve diplomasi tarihindeki köklü yerini bir kez daha ortaya koyuyor.”
Paylaşımında Filistin'de yaşananlara da değinen Ersoy, “Binlerce yıl öncesinden günümüze ulaşan bu miras, insan hayatını ve onurunu koruma sorumluluğumuzu hatırlatıyor. Filistinli kardeşlerimiz başta olmak üzere, tüm insanların güven içinde, barış ve huzurla yaşayacağı bir gelecek diliyoruz.” değerlendirmesinde bulundu.
Bir yıl süren incelemeyle belirlendi
Tablet parçası, kazı çalışmalarında Büyükkale’deki “E” binası yakınlarında bulundu. Bir yüzü korunmuş olan çivi yazılı parça üzerinde yaklaşık bir yıl boyunca detaylı bilimsel incelemeler yürütüldü.
Çalışmalar sonucunda parçanın, Hitit Kralı III. Hattuşili ile Mısır Kralı II. Ramses arasında yapılan Kadeş Barış Antlaşması’nın nüshalarından birine ait olduğu tespit edildi. Yeni buluntuda, antlaşmanın 12–20. maddelerinde ele alınan, iki tarafın ülkelerinden kaçan ve diğer ülkeye sığınan insanlara yönelik muamelesini düzenleyen hükümlere ait satırlar yer alıyor. Kırık ve eksik bölümleri bulunan metnin okunabilen kısımlarında Mısır ve Hatti ülkelerinden kaçan kişilerden söz edilirken, evlerin tahrip edilmemesine ilişkin ifadeler de bulunuyor.
Antlaşmanın Hattuşa’daki izlerine yeni bir parça eklendi
Kadeş Barış Antlaşması’nın Mısırca metni, Mısır’daki tapınak duvarlarına hiyerogliflerle işlendi. Akadça metnine ait kil tablet parçaları ise Hattuşa’da 1906–1912 yılları arasındaki ilk dönem kazılarında ortaya çıkarıldı. Daha önce bulunan parçalar, İstanbul Arkeoloji Müzeleri, Anadolu Medeniyetleri Müzesi, Berlin Önasya Müzesi ve St. Petersburg Ermitaj Müzesi koleksiyonlarında yer alıyor.
Yeni keşif, antlaşmanın Hattuşa’daki kil tablet nüshalarının tamamlanmasına yönelik çalışmalara katkı sağlıyor. Büyükkale’de sürdürülen kazılarda, antlaşmanın eksik kalan diğer parçalarının da bulunması hedefleniyor.
