Side Antik Kenti’nin önemli ulaşım akslarından biri olan b Caddesi, yürütülen kazılarla Roma Dönemi’nden Geç Antik Çağ’a uzanan mimari dönüşümünü yeniden gözler önüne serdi. Gymnasiumun kuzeybatı köşesi ile Doğu Kapısı arasında uzanan caddede stoa, mekânlar ve anıtsal girişlere ilişkin önemli izlere ulaşıldı.
Kültür ve Turizm Bakanı Mehmet Nuri Ersoy, sosyal medya hesabından “Side’de tarihin görkemli kapılarından birini daha gün yüzüne çıkardık” diyerek duyurduğu çalışmalara ilişkin şu ifadeleri kullandı: “Side’de tarihin görkemli kapılarından birini daha gün yüzüne çıkardık. Yaklaşık 390 metre uzunluğundaki b Caddesi’nde tamamladığımız kazılar, Side’nin Roma’dan Geç Antik Çağ’a uzanan dönüşümüne ilişkin önemli izler ortaya koydu. Caddenin anıtsal girişlerinden Herakles Kapısı, Herakles’in On İki İşi’ni betimleyen kabartmaları; Athena, Zeus, Artemis, Hygeia ve Tykhe tasvirlerinin yer aldığı kasetleriyle öne çıkıyor. MS. 3. yüzyılın başlarına ait bu kabartmaların Geç Antik Çağ’da kapının yapımında yeniden kullanıldığı anlaşılıyor. MS. 5. yüzyılda Piskoposluk Sarayı kompleksiyle birlikte yeniden düzenlenen bu güzergâh, Doğu Kapısı’ndan kente ulaşanları karşılayan anıtsal bir kent aksına dönüşmüş. Geleceğe Miras Projemiz kapsamında Side’nin çok katmanlı tarihini ortaya çıkarmaya, korumaya ve geleceğe taşımaya devam ediyoruz. Kültür Varlıkları ve Müzeler Genel Müdürlüğümüz ile kazı heyetimize, bu kıymetli çalışmada emeği geçen herkese teşekkür ediyorum.”
Herakles Kapısı kabartmalarıyla öne çıkıyor
Geleceğe Miras Projesi kapsamında kazıları tamamlanan yaklaşık 390 metre uzunluğundaki b Caddesi’nin kuzeyinde, MS. 2. yüzyılda doğu-batı doğrultusunda uzanan bir stoa ile bunun gerisinde çok sayıda mekânın bulunduğu belirlendi. Günümüze ulaşan söve ve eşik taşları, caddenin Roma Dönemi’ndeki mimari düzenine ilişkin izler taşıyor.
Stoa üzerinde batıdan doğuya doğru Batı Kapısı, Herakles Kapısı ve Kuzey Hamamı Kapısı olarak adlandırılan üç anıtsal giriş tespit edildi.
Bunların arasında Herakles Kapısı, mimari elemanlarındaki kabartmalarıyla dikkati çekiyor. Herakles’in On İki İşi’nin işlendiği kabartmaların yanı sıra kasetlerde Athena, Zeus, Artemis, Hygeia ve Tykhe tasvirleri yer alıyor.
MS. 3. yüzyılın başlarına tarihlenen bu kabartmaların, Geç Antik Çağ’da Herakles Kapısı inşa edilirken devşirme malzeme olarak yeniden kullanıldığı belirlendi.
Piskoposluk sarayıyla birlikte cadde yeniden şekillendi
Side Antik Kenti’ndeki b Caddesi’nin görünümü MS. 5. yüzyılda önemli ölçüde değişti. Caddenin kuzeyindeki geniş alanın Piskoposluk Sarayı kompleksinin bir parçası hâline gelmesiyle daha önce stoaya açılan girişlerin bir bölümü kapatıldı, kuzey stoa üzerinde yeni anıtsal girişler oluşturuldu.
Bu düzenlemelerle b Caddesi, Doğu Kapısı üzerinden Side’ye ulaşanların kullandığı önemli bir güzergâh olmanın ötesine geçerek anıtsal ve gösterişli bir kent aksına dönüştü.
Kazılarla ortaya çıkarılan stoa, anıtsal kapılar ve farklı dönemlere ait mimari düzenlemeler, Side’nin Roma Dönemi’nden Geç Antik Çağ’a uzanan değişiminin aynı güzergâh üzerinde izlenmesine imkân sağlıyor.
