Emine Erdoğan Hanımefendi’nin himayesinde yürütülen Sıfır Atık Mavi Projesi kapsamında, dünyadaki oksijenin yüzde 70'ini üreten ve "denizlerin ormanları" olarak bilinen deniz çayırları koruma altına alınıyor. Bu kapsamda Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı’na bağlı Tabiat Varlıklarını Koruma Genel Müdürlüğü ve Türkiye Çevre Ajansı (TÜÇA) iş birliği ile teknelerin koylara çapa atarak deniz çayırlarına zarar vermesini önleyecek Mapa-Şamandıra Yönetim Sistemleri Projesi hayata geçirildi. Teknelerin çapa atmak yerine deniz tabanına sabitlenmiş tonoz ve mapa sistemlerine güvenli şekilde bağlanmasını sağlayacak bu proje için Fethiye-Göcek Özel Çevre Koruma Bölgesi’ndeki Göcek-Dalaman Koyları pilot bölge ilan edildi. Bu kapsamda Göcek’teki 17 koyda 896 deniz mapası, 876 tonoz kullanılarak 856 tekneye hizmet verebilecek mapa şamandıra sistemleri oluşturuldu.
Akdeniz’e nefes veren bir yaşam alanı; deniz çayırları
Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanı Murat Kurum, deniz çayırlarının denizler için neden önemli olduğunu anlatan videolu bir paylaşım yaptı. Bakan Kurum mesajında, “Ormanlardan 10 kat daha fazla oksijen ürettiklerini biliyor muydunuz? Denizin altında sessizce çalışan, Akdeniz’e nefes veren bir yaşam alanı; Deniz çayırları… Ama tekne çapaları bu eşsiz ekosistemi yok ediyor. Göcek’te çapaların verdiği zararı durduruyor, Mapa-Şamandıra Sistemimiz ve restorasyon çalışmalarımızla deniz çayırlarını yeniden güçlendiriyoruz” ifadelerini kullandı.
1 metrekarelik alanda günde 10 litre oksijen üretebiliyorlar
Bakan Kurum’un paylaştığı görüntülerde deniz çayırlarının dünyadaki oksijenin yüzde 70’ini ürettiği, aynı metrekarede bir ormanla karşılaştırıldığında o ormanın 10 katı oksijen üreten bir deniz bitkisi olduğu anlatıldı. Latince adı Posidonia Çayırları olan bu bitkilerin sadece 1 metrekarelik bir alanda bile günde 10 litre oksijen üretebildiği vurgulandı. Halk arasında ‘deniz eriştesi’ olarak bilinen deniz çayırlarının kıyı çizgisini koruyup, erozyonun etkisini azalttığı aynı zamanda deniz canlılarına yuva ve üreme alanı da sağladığı ifade edildi.
Çapalar deniz çayırlarını yerinden söküyor
Tabiat Varlıklarını Koruma Genel Müdürü Hacı Abdullah Uçan, Göcek’te son 20 yılda tekne çapalarının deniz çayırlarında yüzde 80’lik bir azalmaya neden olduğuna dikkat çekti: Bir tekne çapasını denizin altına atarak tekneyi tutundurmaya çalışıyor. Bu arada denizin altındaki denizlerimizin oksijen kaynağı deniz çayırlarımızı ve balık yuvalarımızı istemsizce tahrip ediliyordu. Çapayı kaldırırken de oradaki deniz çayırı varlığını kaldırıyordu. Yüzde 80'lik bir azalma artık bu denizlerin oksijen kaynağını, temizlik kaynağını ortadan kaldıracaktı.
Bakanlık deniz çayırları için 2 büyük proje yürütüyor
Bakanlığın deniz çayırlarını korumak için pilot bölge olarak Göcek koylarında Mapa-Şamandıra Sistemi’ni kurduğunu belirten Genel Müdür Uçan, Türkiye kıyılarındaki diğer koylar için de Deniz Çayırı Rehabilitasyon Projesi’ni yürüttüğünü anlattı. Uçan Mapa-Şamandıra Sistemiyle ilgili, “Hedefimiz 10 yıl içerisinde Türkiye'nin koylarında hiçbir teknenin çapa atmaması. Teknelerini koylara daha önce koyduğumuz ve balık yuvalarını da içeren tonozlarımızın üzerindeki şamandıralara bağlayarak tüm denizlerimizi koruma kalkanına kavuşturmak” diye konuştu.
Sağlıklı çayırlar tahrip olan bölgelere naklediliyor
Deniz Çayırı Rehabilitasyon Projesi kapsamında da Deniz Ticaret Odası ve Piri Reis Üniversitesi ile tüm Türkiye kıyılarını taradıklarını belirten Genel Müdür Uçan şu bilgileri verdi: Rehabilitasyon projemizle dünyada eşine çok rastlanmayan bir çalışma yürütüyoruz. Birkaç üniversiteyle deniz çayırı ekiyoruz. Sağlıklı deniz çayırlarının olduğu bölgeden deniz çayırlarını alarak plantasyon (nakil) yapıp deniz çayırlarının yıprandığı bölgelere bir tohum gibi ekiyoruz. O bölgede deniz çayırlarının yeşermesini sağlıyoruz.
