Denetimlerle eş zamanlı olarak TÜÇA’nın deniz süpürgesi ile deniz yüzeyinde temizlik yapılıyor. Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanı Murat Kurum'un talimatıyla bölgeye gönderilen mobil su ve atık su laboratuvarı ile incelemeler devam ederken, Akdeniz’de izlenen alanların kapsamı da bu yıl 7 yeni mikroplastik ölçüm istasyonunun daha eklenmesiyle Asi Nehri ağzından Antalya'ya kadar Doğu ve Orta Akdeniz kıyı şeridini kapsayacak şekilde genişletildi.
Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı, Akdeniz'de gözlenen mikroplastik kirliliğini atıkların taşınım yolları ve deniz ortamındaki etkileriyle birlikte havza ölçeğinde ele alıyor. Seyhan, Ceyhan, Göksu ve Asi nehirleri ile drenaj kanalları önemli taşıyıcı güzergahlar olarak öne çıkıyor. Özellikle 2026 yılında yaşanan yoğun yağışlar, taşkınlar ve barajlardan gerçekleştirilen kontrollü su bırakımlarının etkisiyle nehir ve dere yataklarında bulunan atıkların bu yaz denize daha hızlı taşındığı ön görülüyor.
Akdeniz’de izlenen alanların kapsamı genişletildi
Bu tespitler üzerine 428 noktada düzenli olarak denizlerin izlendiği, Bakanlığın Denizlerde Bütünleşik Kirlilik İzleme Programı’nın kapsamı bu yıl Akdeniz’de daha da güçlendirildi. 7 yeni mikroplastik ölçüm istasyonunun daha eklenmesiyle Akdeniz’in izleme kapsamı Asi Nehri ağzından Antalya'ya kadar Doğu ve Orta Akdeniz kıyı şeridini kapsayacak şekilde genişletildi.
Denizde 2 noktada mikroplastik varlığı tespit edildi
Bu ay gerçekleştirilen izleme seferinde, Seyhan Nehri ağzı ile Taşucu mevkii arasında deniz yüzeyinde mikroplastik varlığı tespit edildi. Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanı Murat Kurum'un talimatıyla merkez denetim ekipleri ile mobil su ve atıksu laboratuvarı bölgeye sevk edildi. 1 Temmuz itibarıyla Adana, Antalya, Hatay, Mersin, Gaziantep ve Muğla’da kirletici vasfı yüksek olan plastik ve atık geri dönüşüm tesisleri ile atık su arıtma tesislerinde eş zamanlı denetimler başlatıldı. İlk etapta 604 denetimde aralarında Adana Büyükşehir Belediyesi Su ve Kanalizasyon İdaresi (ASKİ) Seyhan Atıksu Arıtma Tesisi’nin de bulunduğu 52 tesise toplam 118 milyon 211 bin TL idari ceza uygulandı. Ayrıca 19 tesis hakkında faaliyet durdurma kararı alındı.
Müsilaj temizliğinde kullanılan deniz süpürgeleri Akdeniz’de
Bakanlık bir yandan Akdeniz bölgesinde denetimlerine devam ederken diğer yandan Denizlerde Bütünleşik Kirlilik İzleme Programı ile mikroplastik kirliliği tespit edilen koordinatlarda deniz yüzeyinde temizlik çalışması yürütüyor. Bu doğrultuda Marmara’da müsilaj temizliği sırasında da kullanılan ve başarılı sonuç veren deniz süpürgeleri 27 Temmuz’da bölgeye yönlendirildi. Türkiye Çevre Ajansı’nın (TÜÇA) Deria Deniz Süpürgesi deniz yüzeyinde başta plastik parçaları olmak üzere ambalaj atıkları, köpük, odunsu materyaller ve diğer yüzer katı atıkları toplayarak kontrollü şekilde deniz ortamından uzaklaştırmaya başladı. Deria Deniz Süpürgesi ilk 10 günde toplam 27 metreküp atığı denizden topladı. Antalya’daki müdahale kapasitesinin artırılması amacıyla ikinci deniz süpürgesi de 10 Ağustos itibarıyla (BUGÜN) bölgede göreve başlayacak.
Deniz süpürgeleri ne işe yarar?
Deniz süpürgesi olarak görev yapan bu özel amaçlı deniz aracı ile deniz yüzeyinde bulunan başta plastik atıklar olmak üzere çeşitli yüzer katı atıkların toplanması ve deniz ortamından uzaklaştırılması sağlanıyor. Toplanan atıklar, deniz ortamından kontrollü şekilde alınarak ilgili atık yönetimi süreçlerine yönlendiriliyor. Deniz süpürgeleri özellikle; plastik parçaları, ambalaj atıkları, köpük ve benzeri yüzer malzemeleri, odunsu materyalleri, bitkisel kökenli yüzer atıkları toplayabiliyor.
Çevresel Etki Değerlendirmesi (ÇED), İzin ve Denetim Genel Müdürlüğü son 5 yılda atık bertaraf ve geri dönüşüm tesislerinde toplam 43 bin 96 çevre denetimi gerçekleştirdi; 2 milyar 300 milyon TL'yi aşan idari para cezası uyguladı ve 323 tesisin faaliyeti durduruldu.
Akdeniz’in kirlilik kaynakları neler?
Bakanlıktan yapılan açıklamaya göre Akdeniz’de kirliliğin önemli bölümü kara kaynaklı. Yerleşim alanlarından çevreye bırakılan kentsel atıklar, plastik üretim ve geri dönüşüm süreçlerinden kaynaklanabilecek kayıplar, başta Çukurova olmak üzere sera örtüleri, sulama ekipmanları ve zirai ambalajlardan kaynaklanan tarımsal plastikler ile turizm, balıkçılık ve liman faaliyetleri bu kirliliğin başlıca kaynakları arasında yer alıyor. Kirliliğin kaynağında önlenmesinde yerel yönetimler ile su ve kanalizasyon idarelerine önemli sorumluluklar düşüyor. Etkin katı atık toplama ve bertarafı, atık su arıtma tesislerinin mevzuata uygun şekilde işletilmesi ve yağmursuyu ile drenaj hatlarının atık taşınımına yol açmayacak şekilde yönetilmesi, bu idarelerin yerine getirmesi gereken temel çevresel yükümlülükleri arasında.
