Can Suyu Esnaf Kredisi geri ödemelerine karşı sesler yükseliyor ama henüz duyan çıkmadı
İbrahim Baykut
Küçük ve Orta Ölçekli İşletmeleri Geliştirme ve Destekleme İdaresi Başkanlığı (KOSGEB), deprem sonrası ekonomik canlanma adına 11 ilde mikro, küçük ve orta ölçekli işletmelere yönelik başlattığı “Deprem Sonrası Mikro, Küçük ve Orta Ölçekli İşletmelerin Canlanması Destek Programı” kapsamında verilen desteklerin geri ödemelerinin 2026 başı itibarıyla başladığını kamuoyuna duyurdu. Program, KOBİ’lere 200.000 TL’den başlayan ve hasar durumuna göre 750.000 TL’ye kadar çıkan destekler sundu. Destekler Dünya Bankası finansmanı ile sağlanmıştı.
Ancak esnaf kesimi ve ticaret odaları, kamuoyuna yansıyan açıklamalarında ödemelerin başlamasının ardından taksitlerin ertelenmesi ya da tamamen silinmesi talebini defalarca dile getirdi. Özellikle depremden en fazla etkilenen illerden Kahramanmaraş, Hatay, Malatya, Adıyaman gibi bölgelerde bulunan ticaret ve esnaf odalarının yöneticileri, kredilerin geri ödeme sürecine geçilmiş olmasının küçük işletmeler üzerinde ek yük oluşturduğunu belirtti.
Ses veren odalar, yanıtsız çağrılar
En çok çağrı yapan odaların başında gelen Adıyaman Ticaret ve Sanayi Odası Yönetim Kurulu Başkanı Mehmet Torunoğlu ve Malatya Ticaret ve Sanayi Odası (MTSO) Yönetim Kurulu Başkanı Oğuzhan Ata Sadıkoğlu, son iş dünyası buluşmasında “Deprem sonrası KOSGEB kredilerinin borçlarının silinmesi” çağrısını kamuoyu önünde tekrarladı. Çağrı bununla sınırlı değil tabi, TOBB Başkanı M. Rifat Hisarcıklıoğlu, Kahramanmaraş Esnaf ve Sanatkarlar Odaları Birliği Başkanı Ahmet Kuybu ve bağlı odalar, Hatay esnaf odaları ve deprem bölgesi esnafları sosyal medya, basın ve yüz yüze Can Suyu Esnaf Kredisi geri ödemelerinin ya tamamen hibeye dönüştürülmesini ya da ödemelerin en az iki yıl daha ertelenmesini talep ediyor. Ancak bugüne kadar bu çağrılara yönelik resmi makamlar veya KOSGEB tarafından somut bir geri dönüş yapılmadı.
Esnaf tarafının bu süreçte haklı olduğunu sonuna kadar destekliyorum. Ve çağrılarını bir de kaleme alarak gündeme getirmek istedim. 30 Kasım 2025 itibariyle sona eren mücbir sebep halinin vergi yükü ile birlikte yaşanan ekonomik daralma, finansmana erişimin güçlenmesi de cabası olunca yüzlerce esnaf Can Suyu Esnaf Kredisini geri ödeyemeyecek duruma geldi. Bu kadar çağrının cevapsız kalması ise şaşırtıcı.
Esnaf kesimi zor durumda
Kredi geri ödemelerinin başlamasıyla birlikte küçük işletmeler finansal baskı altında olduğu görüşünü dile getirirken, ayakta duran birçok işletme sahibi “bu krediyi öderken başka giderlerimizi nasıl karşılayacağız?” diye soruyor. Özellikle ticaret odalarının yöneticileri ile yapılan görüşmelerde, bu yükün hafifletilmesi için ertelenme, taksit yapılandırma veya silme gibi seçeneklerin yetkili mercilerce değerlendirilmesini talep ediyorlar.
Kamu bankaları ve ilgili kurumlar finansman paketleri konusunda çeşitli mekanizmalar sunmuş olsa da, deprem bölgesindeki esnaf için “gerçek bir nefes” niteliğinde bir düzenleme hala yapılmış değil. Geri ödemeler başladığı halde konunun kamu politikası düzeyinde net çözümlerle yanıt bulmaması, işletme sahipleri arasında belirsizlik hissini artırıyor.
Esnaf kredilerinin geri ödemelerinin başlaması, uygulamanın sürdürülebilirliği açısından bir dönüm noktasıdır. Ancak bu yükün hafifletilmesi yönündeki talepler karşılık bulmadığı sürece küçük işletmelerin finansal istikrarı zarar görebilir. KOSGEB tarafından başlatılan programın amacı ile esnafın gerçek hayattaki karşılığı arasında açık bir makasın bulunduğu yorumları artıyor.
