Adana'da sıcak havada maç yapmanın sporcular üzerindeki etkisinin incelenmesi için 20 yıl önce başlatılan proje kapsamında gerçekleştirilen deneysel müsabakalar, futbolda su molası uygulamasının kilometre taşlarından birini oluşturdu.
Çukurova Üniversitesi (ÇÜ) Sağlıklı Yaşam ve Spor Bilimleri Merkezi Müdürü Prof. Dr. Sadi Kurdak, 2006'da futbol maçlarında yüksek sıcaklığa bağlı ani ölümlerin önüne geçilmesi amacıyla proje geliştirdi.
Müsabakalarda su molası verilmesi gerektiğini düşünen Kurdak, eski Türkiye Futbol Federasyonu (TFF) Sağlık Komisyonu Başkanı Prof. Dr. Mehmet Binnet ve dönemin Ankara Üniversitesi Spor Bilimleri Fakültesi Öğretim Üyesi Prof. Dr. Gülfem Ersöz'ün desteğiyle çalışmalara başladı.
Proje kapsamında 2007'nin nisan, haziran ve temmuz aylarında Adana'daki Muharrem Güler Stadı'nda deneysel maçlar oynandı. Müsabakalarda karşı karşıya gelen ÇÜ ve Ankara Üniversitesi futbolcularının katettiği mesafe, vücut sıcaklıklarındaki artış ile kaybettikleri su ve tuz miktarı ölçüldü.
Uluslararası Futbol Federasyonları Birliği (FIFA), Avrupa Futbol Federasyonları Birliği (UEFA) ve TFF uzmanlarının katılımıyla gerçekleştirilen deneysel maçlar, 2008'de 5 Ocak Fatih Terim Stadı'nda sürdürüldü.
Çalışmalarda elde edilen veriler, sıcak havada oynanan maçların futbolcuların sağlığı açısından risk oluşturduğunu ve su molası verilmesinin sporcuları rahatlattığını ortaya koydu.
Proje, müsabakalarda su molası uygulamasına geçilmesinin bilimsel altyapılarından birini oluşturdu.
Minimal değişiklikler futbolcuları güvenli tarafa yaklaştırıyordu
Prof. Dr. Sadi Kurdak, deneysel maçların sıcak havanın futbolcular üzerindeki etkisini ayrıntılı inceleme fırsatı sunduğunu söyledi.
Bir futbolcunun maç sırasında vücudunun 3 litreye yakın su kaybedebildiğini dile getiren Kurdak, "Su molası önlemi alınan maçlarda futbolcular biraz daha serinliyor, su kaybı daha aza iniyordu. Bu minimal değişiklikler, futbolcuları güvenli tarafa yaklaştırıyordu." dedi.
Kurdak, projenin zamanla uluslararası boyuta ulaştığını belirterek şöyle konuştu: "Yerel olarak başlayan proje, 2008'de bu kez FIFA'nın desteğiyle devam etmiş ve sonuçta su molası dünyada futbol kuralları içerisinde yerini almıştır. Projenin başlangıç nedeni, sıcak havanın futbolcuların sağlığı üzerinde yaratmış olduğu tehdittir. Sonucu ise sıcak havada oynanan maçlarda su molasının verilmesi ve futbolcuların korunmasıdır."
Maçlardaki deneysel kurgunun kalitesi projenin devamlılığını sağladı
Adana'da kısıtlı imkanlar ve portatif düzenekler kullanılarak yapılan bilimsel çalışmalara FIFA ve UEFA'nın da uzman gönderdiğini vurgulayan Kurdak, "O maçlardaki deneysel kurgunun kalitesi, bu projenin devamlılığını sağlamıştır. Projenin benim için en önemli kısmı, uygulandığı dönemde futbolcu sağlığına katkı sağlamasıdır. Bundan önemli bir şey olamaz." ifadelerini kullandı.
Kurdak, ABD, Kanada ve Meksika'nın ev sahipliğindeki 2026 FIFA Dünya Kupası'ndaki maçlarda da su molasının uygulandığını anımsatarak şunları kaydetti: "Bizim su molasından anladığımız, yaklaşık 30 dereceyi geçen sıcaklıklarda futbolcunun sağlığını korumaktır. Amerika'da ise futbol, bir anlamda ekonomik karşılık olarak ortaya çıktı. Ortam sıcaklığı düşük olan maçlarda da su molası uygulandı. Benim su molasından anladığım aslında bu değil. Benim anladığım, gerçekten sıcak havada futbolcunun sağlığını korumak için yapılan su molasıdır."
